Veelgestelde vragen

Wij beantwoorden uw vragen over taal en rekenen in het mbo graag. Hieronder vindt u eerst een antwoord op de meest actuele vragen.

29/11/2017  Vraag over examineren op een hoger niveau en toestemming examencommissie
Moeten studenten bij de examencommissie aanvragen of zij direct op een hoger niveau mogen examineren?

Ja, hier moet de examencommissie toestemming voor verlenen.


29/11/2017  Vraag over meetellen keuzedeel Engels voor generiek bij doorstroom
Stel, een student mbo-3 heeft keuzedeel Engels A2/B1of B2/B1 afgerond met een 7. De student stroomt door naar mbo-4. Kan zij nu voor zowel generiek Engels als (een deel van) de keuzedeelverplichting vrijstelling krijgen?

Nee. De student moet een keuze maken, of een vrijstelling voor het generieke examenonderdeel, of voor het keuzedeel. Allebei kan niet.


29/11/2017  Vraag over vrijstelling op basis van keuzedeel B2/B1
Krijgen niveau 4 studenten die het keuzedeel generiek Engels B1/B2 doen een vrijstelling voor generiek Engels A2/B1? Of worden de resultaten van het keuzedeel ook bij het verplichte generieke deel genoteerd?

Nee. Als de student het hogere niveau wil behalen via het keuzedeel is het nodig dat hij twee examens aflegt, namelijk één voor het referentieniveau dat past bij zijn opleiding (B1/A2) en één voor het hogere niveau dat hij via het keuzedeel wil behalen (B2/B1). Dit is in navolging van het Wijzigingsbesluit EKB WEB (9 januari 2016, Staatblad nr. 54) waarin dit ook vastligt voor Nederlands en rekenen. Een keuzedeel kan nooit een regulier onderdeel van de opleiding vervangen.


29/11/2017 Vraag over generieke examens inzetten bij beroepsspecifieke examinering op niveaus 2 en 3
Mag een student niveau 3 deelnemen aan het centraal examen Engels om beroepsgerichte eisen te examineren (dus niet in het kader van een keuzedeel)?

Ja. De instelling mag het CE Engels gebruiken om beroepsgerichte eisen te examineren. Aandachtspunt hierbij is dat de instelling zelf verantwoordelijk blijft voor het vertalen van de eisen uit de kwalificatie naar de exameninstrumenten die worden ingezet. In de meeste gevallen staat in de kwalificatie beschreven dat het gaat om Engels/MVT in de beroepscontext of andere beroepsspecifieke eisen voor de taal. Deze beroepscontext zal dan wel moeten terugkomen in het examen, dat kan bijvoorbeeld in een apart examen naast het CE. Het is aan de examencommissie om dat te beoordelen. Om te helpen bepalen wat de balans is tussen generiek en beroepsspecifiek examineren is een stappenplan ontwikkeld.


29/11/2017  Vraag over slaag-zakregeling binnen een keuzedeel mvt
In eerste instantie stond in de beschrijvingen bij de keuzedelen Spaans en Duits dat examinering op bijvoorbeeld B1 niveau kan door 3 examenonderdelen op niveau B1 te doen en 2 onderdelen op A2 niveau. Deze tekst is echter verdwenen. Betekent dit dat deze optie niet meer mogelijk is?

De tekst is inderdaad verwijderd, omdat het bepalen van de cesuur/slaag-zakregeling binnen een keuzedeel aan de instelling is. De instelling moet hierin dus zijn eigen beleid bepalen. Als de instelling vindt dat de student het keuzedeel behaalt met 3 onderdelen op B1 en 2 op A2 is dat prima. De examencommissie moet dit dan formeel besluiten en documenteren.


29/11/2017  Vraag over overnemen deelresultaten bij overschrijven naar generiek keuzedeel
Een student heeft voor het keuzedeel Engels in de beroepscontext B2 (K0036) begin juli 2017 een instellingsexamen gedaan in de onderdelen spreken en schrijven. Vanaf 19 juli 2017 bestaat het keuzedeel Engels B1/B2. Is het mogelijk om te switchen van keuzedeel en de behaalde onderdelen mee te laten tellen in het nieuwe keuzedeel?

Ja, een student mag overgeschreven worden. Een resultaat op een al afgelegd (deel)examen mag meegenomen worden als het de lading dekt van die vaardigheid in het generieke keuzedeel. De OOK moet op dit onderdeel dan aangepast worden (mits de student en de examencommissie akkoord zijn).


29/11/2017  Vraag over kiezen ‘oude’ keuzedelen Engels
De keuzedelen Engels in de beroepscontext (K0034, K0035, K0036) zijn opgenomen in het aanbod.
Kunnen studenten van cohort 2016-2017 en 2017-2018 de oude keuzedelen K0034, K0035 en K0036 kiezen?

De bestaande keuzedelen worden bij veel opleidingen aangeboden. Uiteindelijk moeten deze keuzedelen bij alle opleidingen vervangen worden door de nieuwe. De bestaande keuzedelen Engels in de beroepscontext B1 en B2 krijgen een einddatum en vervallen per 1 januari 2018. De bestaande en nieuwe keuzedelen zullen dus een half jaar naast elkaar bestaan.
Studenten die reeds gekozen hebben voor de bestaande keuzedelen en deze keuze is vastgelegd in de OOK (!), mogen de keuzedelen volgen binnen hun opleiding. Natuurlijk kan er ook in overleg met de student besloten worden om de student over te schrijven op de nieuwe keuzedelen, bijvoorbeeld omdat de student meteen gebruik wil maken van de voordelen van de nieuwe keuzedelen.
Zie ook dit servicedocument.


29/11/2017  Vraag over vrijstelling voor een keuzedeel met een ander keuzedeel
Kunnen studenten vrijstelling krijgen voor het keuzedeel Engels A2/B1, als zij ook het keuzedeel Engels B1/B2 volgen en daar voldoende resultaten voor hebben behaald.

Je kunt het resultaat van één keuzedeel niet voor twee keuzedelen laten meetellen, dus die vrijstelling kan niet worden gegeven (binnen dezelfde keuzedeelverplichting).


29/11/2017  Vraag over examineren keuzedeel Engels in de tweede helft van de opleiding
De generieke centrale examens mogen pas over de helft van de opleiding geëxamineerd worden. Klopt het dat dit ook geldt voor de generieke keuzedelen Engels?

Dit klopt. Voor de keuzedelen gelden dezelfde eisen als bij generiek, dus examineren van lezen en luisteren in de tweede helft van de opleiding (of bij opleidingen van twee jaar of korter in het laatste jaar).


10/03/2015 Studenten die gestart zijn in schooljaar 2011-2012 (niveau 4) zouden in schooljaar 2014-2015 kunnen diplomeren. Voor cohort 2011 geldt de ‘drie van de vijf’ uitslagregel. Daarnaast geldt voor Nederlands een cijfermatige uitslagregel vanaf augustus 2012. Moeten voor Engels nu ook cijfers gegeven worden voor cohort 2011?

In Artikel 18, zevende lid, van het Examen- en Kwalificatiebesluit staat dat op het examen van o.a. de middenkaderopleiding en specialistenopleiding, waarmee een aanvang is gemaakt vóór 1 augustus 2012, de artikelen 3 en 17 van het EKB van toepassing zijn zoals deze luidden voor 1 augustus 2012. Dus drie van de vijf aanhouden voor eisen Engels geformuleerd in deel B van een kwalificatiedossier.


8/12/2014 Er zijn niveau 4-studenten die worden ingeschreven in een kwalificatiedossier van 2009, maar die gestart zijn na augustus 2012. Gelden voor deze studenten de generieke eisen Engels en bijbehorende slaag/zak-regeling zoals die voor cohort 2012 geldt?

Ja, want het gaat om studenten in een cohort 2012.


8/12/2014 Mbo 4-studenten die in schooljaar 2011-2012 met een vierjarige opleiding zijn gestart, diplomeren in schooljaar 2014-2015. Als zij vertragen, krijgen ze te maken met de met de slaag/zak-regeling voor Nederlands, rekenen en Engels 5-6-6. Voor deze studenten (cohort 2011) gold echter de regeling 3 van de 5 vaardigheden voldoende voor Engels en voor Nederlands en rekenen minimaal een 5 en een 6. Welke regeling moet ik aanhouden?

Voor deze studenten kunt u aanhouden: 3 van de 5 vaardigheden voldoende voor Engels en voor Nederlands minimaal een 5 en een 6.


4/6/2013 Wanneer in het kwalificatiedossier staat ‘mvt naar keuze’, is een school dan vrij om zelf te kiezen welke mvt dat is/zijn?

Als in de kwalificatiedossiers staat: keuze-mvt, betekent dit in juridisch opzicht niet dat een school de verplichting heeft om alle mvt aan te bieden in onderwijs en examinering. Een school mag zelf bepalen welke mvt het aanbiedt in onderwijs en examinering. Het is aan te raden om bij de OER of andere documenten te vermelden welke mvt de school aanbiedt, dus waar de student bij deze school uit kan kiezen.


19/6/2012 Generieke eis voor Engels is B1 voor lezen en luisteren en A2 voor de 3 productieve vaardigheden. Dit geeft 2 resultaten met daarna een eindcijfer. Wat doe je als je voor één of meer vaardigheden een hoger niveau examineert en daar een resultaat voor haalt – gesteld dat dat is toegestaan?

Volgens het Diplomamodel dat op 4 juni 2012 gepubliceerd is, moet het resultaat van de generieke toetsing Engels op het diploma vermeld worden. Deze generieke eis houdt in wat u beschrijft: 2x B1 voor lezen en luisteren en 3x A2 voor de overige drie vaardigheden. Wanneer er op een hoger niveau wordt getoetst, dan valt dit niet onder de generieke eis en wordt dat resultaat niet op het diploma vermeld. De mogelijkheid bestaat wel om dit hogere resultaat apart op bijvoorbeeld een toegevoegde cijferlijst te vermelden. Let wel: dit hogere resultaat heeft niets te maken met de slaag/zakbeslissing.


30/5/2012 Vraag over de Normenbundel van de Onderwijsinspectie 2012: bij de indicator cesuur, wordt expliciet aangegeven en op een aantal andere plekken gesuggereerd dat er niet mag worden gecompenseerd. Bij de CEF niveaus wordt 3 vd 5 gehanteerd, waaruit blijkt dat er twee taalvaardigheden onder het vereiste niveau mogen liggen. Bij de referentieniveaus wordt er vanuit gegaan dat het behaalde cijfer iets zegt over het referentieniveau als geheel. Ook in het centrale examen, worden de verschillende onderdelen niet apart becijferd, dus is compensatie mogelijk. Waarom wordt dan toch gesteld dat compensatie niet is toegestaan en dat moet worden aangegeven wanneer een student slaagt voor iedere taalvaardigheid?

Deze passage in de normenbundel slaat op wat beoogd is met de talenexaminering vanuit het CEF en het referentiekader. Er moet echter nog een aanvulling komen, op de nabije toekomst gericht, waarin rekening wordt gehouden met de cijfertoekenning en de compensatie die mogelijk is binnen IE en tussen het IE en COE. Een update van de normenbundel kan nog enige tijd op zich laten wachten. Dit neemt niet weg dat de inspectie de ingezette lijn zal volgen zoals opgenomen in het examenbesluit omtrent cijfertoekenning bij COE en IE. Dit betekent dat compensatie tussen IE en COE Nederlands na invoering van de verplichte examinering mogelijk is en dat compensatie binnen de vaardigheden die met het IE worden getoetst ook mogelijk is, zoals aangegeven in de laatste wijziging op het Examenbesluit.


22/5/2012 Mogen generieke taaleisen Engels en beroepsspecifieke eisen Engels aan elkaar gekoppeld geëxamineerd worden?

Ja, mits er sprake is van een losgekoppeld oordeel voor generiek en beroepsspecifiek examinering.


23/6/2011 Het betreft cohort 2012-2013. Wij bieden voor elke vaardigheid afzonderlijk een examen aan op het vereiste niveau. Dan hebben we vijf cijfers en die middelen we tot een eindcijfer. Daarbij kan dus best een vaardigheid een 3 hebben, als de rest dan maar hoog genoeg is. De drie van de vijf regeling kan dan niet meer, omdat in theorie het gemiddelde dan te laag kan uitpakken.

Het is belangrijk om een onderscheid te maken tussen generieke eisen voor Engels niveau 4 en beroepsspecifieke eisen voor Engels (niveau 4). Voor de generieke onderdelen van Engels moet vanaf 2012 met cijfers gewerkt worden. Dit cijfer wordt opgebouwd uit de vijf taalvaardigheden. Alleen zijn er geen regels over de weging van de verschillende deelvaardigheden in het cijfer voor het instellingsexamen. Het hoeft dus niet zo te zijn dat alle vijf deelvaardigheden even zwaar wegen. Dat betekent dat instellingen daarin eigen keuzes kunnen maken. Zo is er misschien ook wel iets voor te zeggen om spreken en gesprekken voeren samen als één deelvaardigheid te nemen. De beroepsspecifieke eisen zijn onderdeel van de beoordeling van de betreffende kerntaak.


14/6/2011 Op welke manier telt het behaalde resultaat voor Engels (niveau 4) mee voor de zak/slaagbeslissing - voor het cohort dat in 2014 diplomeert en - voor cohorten diplomerend na 2014? Wordt de zak/slaagbeslissing in samenhang met de resultaten op Nederlands en rekenen genomen (op 1 vak mag je een 5 halen) of staat e.e.a. er compleet los van?

De slaag/zakbeslissing voor Engels heeft nu te maken met de eisen die in het relevante kwalificatiedossier staan. In de toekomst zal Engels voor mbo niveau 4 inderdaad meegenomen worden in het rijtje Nederlands en rekenen omdat er ook centrale examinering van het vak Engels zal gaan plaatsvinden.

Wanneer deze centrale examinering van generiek Engels voor niveau 4 van start zal gaan, is nog niet bekend. Het is wel zo dat vanaf 2012 Engels met een cijfer beoordeeld moet worden en dat er voor Nederlands, rekenen en Engels tenminste een 5 en tweemaal een zes moet worden gescoord. hiervoor het servicedocument op onze website ‘examen- en kwalificatiebesluit’. Op dezelfde plaats kunt u ook de Voortgangsrapportage implementatie taal en rekenen downloaden. Hierbij hoort o.a. bijlage 1 dat een overzicht geeft van regelgeving Nederlands en rekenen en Engels.


20/5/2011 Voor MVT is men voornemens dat voor niveau 4 Engels centraal geëxamineerd gaat worden. Geldt dan voor alle vijf de onderdelen: lezen, luisteren, spreken, gesprekken voeren en schrijven? Of net als Nederlands alleen voor lezen en luisteren? Hoe wil men alle vijf de onderdelen centraal gaan examineren? Vanaf wanneer wordt dit verplicht?

De minister heeft aangekondigd voornemens te zijn centrale examinering voor het vak Engels en mbo-4 te gaan invoeren. Het is nog niet bekend wanneer, welke subvaardigheden getoetst worden en welke vorm dit examen zal aannemen. Zodra hier meer over bekend is, zal dit op onze website opgenomen worden.


16/5/2011 Wij zijn dit jaar overgegaan op competentiegericht onderwijs, dus dat betekent dat er voor ons heel veel verandert, ook op het gebied van MVT. Ik heb via de website al diverse documenten gedownload, maar ik zou graag willen weten waar ik het beste kan beginnen.

Op onze website, bij de knop MVT, bij downloads en links heeft u de beschikking over de meest relevante documenten. Daarnaast kunnen ook de servicedocumenten, die vanaf de algemene startpagina van het Steunpunt te benaderen zijn, nuttig zijn.Voor materialen en toetsen kunt u via de website van het Steunpunt doorklikken naar het Portaal taal en rekenen mbo en naar het Aanbod overzicht taal-rekenen-MVT. Ook de www.marktplaatsmbo.nl en www.kwalificatiesmbo.nl (voor een overzicht van de kwalificatiedossiers van huidige en eerdere cohorten) kunnen uitkomst bieden.


16/5/2011 Wij hebben in onze opleiding hoogopgeleide studenten uit landen als Iran. Nu is de vraag of zij een vrijstelling kunnen krijgen voor hun tweede moderne vreemde taal op basis van de beheersing van hun moedertaal.

Vrijstellingenbeleid is de verantwoordelijkheid van de instelling.Net zoals voor alle kwalificaties geldt de WEB, waarbij de examencommissie, binnen kaders van de WEB vrijstellingen kan verlenen. De examencommissie dient te kunnen verantwoorden waar een eventuele vrijstelling op gebaseerd is. Er moet hierbij goed gekeken worden naar de MVT-eisen in het voor deze studenten geldende kwalificatiedossier. De Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op het vrijstellingenbeleid van de instellingen.


16/5/2011 Ik wil graag weten welke niveaueisen gesteld worden aan leerlingen van onze opleidingen voor het vak Engels. Op welke cohorten zijn deze eisen van toepassing? En waar kan ik deze informatie vinden?

De relevante kwalificatiedossiers kunt u inzien op www.kwalificatiesmbo.nl. Als u vervolgens klikt op kwalificatiedossiers verschijnt er een lijstje met cohorten waarna u de kd´s kunt inzien.


16/5/2011 In het KD 2011-2012 worden de MVT uitgewerkt in deel C. In deel D bij 2.4 vinden wij een advies m.b.t. de niveaus. Onze vraag gaat over de examinering van de taaleisen. In deel C vinden wij bij de kenniscomponent de uitwerking van de taaleisen. Op deze manier lijkt het dat het hele werkproces geëxamineerd moet worden. Dit is bij meerdere werkprocessen het geval. Betekent dit dat elk werkproces waarin de MVT voorkomt, geëxamineerd moet worden? Of volstaat het om de meest voorkomende werkprocessen, waarin de MVT verwerkt is, die van toepassing zijn op het beroep te examineren?

Een instelling kan een keuze maken bij welk(e) werkproces(sen) de MVT getoetst wordt en de keuze laten bepalen door de vraag of breedte en niveau van de MVT-eisen in het kwalificatiedossier daarmee in de examinering voldoende worden gedekt. Dat is ook wat moet worden aangetoond/beargumenteerd in het toezicht van de inspectie. In sommige situaties is een aanvullende afzonderlijke toetsing, los van de beroepsexaminering, misschien ook geschikt.


4/4/2011 Mijn dochter heeft dyslexie en doet in januari 2010 eindexamen mbo niveau 4. Ze heeft dit schooljaar voor het eerst Duits. Wij willen graag willen weten of hier dispensatie voor geven kan worden in verband met haar dyslexie?

Het verlenen van vrijstellingen is de verantwoordelijkheid van de school van uw dochter. De school is ook verantwoordelijk voor de regels rondom dyslexie. Het is daarom raadzaam hierover contact op te nemen met de mentor en/of taaldocent van uw dochter.


8/3/2011 Mijn collega (mbo-docent Engels) zegt dat er enkele eisen zijn voor niveau 3 en 4 om te kunnen slagen. In ieder geval bij de moderne vreemde talen is bepaald dat een deelnemer minimaal voor drie van de vijf taalvaardigheden het gevraagde niveau moet hebben behaald. Daarnaast mogen de andere twee vaardigheden niet meer dan één niveau onder het gevraagde zitten. Bijvoorbeeld als B2 is gevraagd, dan moeten de andere twee vaardigheden op B1 zijn behaald. A2 zou volgens de redenering van mijn collega dus niet mogen. Is u van die laatste regel iets bekend?

De regel ‘drie van de vijf vaardigheden’ kan op de wijze zoals uw collega het aangeeft, gehanteerd worden. De regelgeving geeft echter aan dat drie van de vijf vaardigheden met een voldoende moeten worden afgesloten. Dit kan in de praktijk dus betekenen dat het ook volstaat als een student 2 vaardigheden niet met een voldoende afsluit (let wel: alle vijf vaardigheden moeten wel aangeboden en geëxamineerd worden). De school heeft wel de vrijheid zelf hogere eisen te stellen en te doen wat uw collega zegt of bijvoorbeeld te eisen dat alle vijf vaardigheden met een voldoende worden afgesloten. Dit kan het geval zijn bij een opleiding waar een hoge mate van taalvaardigheid voor het beroep van belang is. In het servicedocument 'eisen aan beheersing moderne vreemde talen in het mbo' (beschikbaar via deze site) kunt u lezen hoe de vork in de steel steekt.


8/3/2011 Student uit opleiding cohort 2009 is doof en spreekt nauwelijks. Zij moet examen doen voor Engels en Nederlands (eis: 3 van de 5 vaardigheden voldoende). Wat zijn de mogelijkheden? Vrijstelling of behoort aangepast examen m.b.v. gebarentaal tot de mogelijkheden. Met andere woorden: is luisteren, spreken en gesprekken voeren in gebarentaal met behulp van een tolk ook toegestaan?

Er is nog niets vastgesteld voor vrijstellingen. Dit betekent dat een school op dit moment zelf kan bepalen hoe omgegaan wordt met vrijstellingen of aanpassingen in het geval van een student beschreven in de vraag. De betreffende examencommissie moet hier wel goedkeuring voor verlenen. De examencommissie kan vervolgens ook kijken hoe de aanpassingen en/of faciliteiten verantwoord kunnen of moeten worden naar de inspectie.


4/1/2011 Is het mogelijk om voor de moderne vreemde talen aan het begin van de opleiding deelnemers een kwalificerende intredetoets te laten maken? Indien studenten deze toets dan behalen, mag je het vak dan aan het begin van de opleiding als behaald beschouwen en hoeft die student dus geen lessen meer te volgen?

Een school bepaalt de wijze van examinering als het gaat om op welk moment kwalificerend getoetst wordt tijdens de schoolloopbaan van de student. Een instaptoets kan een goed beeld geven, bijvoorbeeld dat een student al op het niveau van het kwalificatiedossier zit. Ook het bepalen en vaststellen van het vrijstellingenbeleid is aan de instelling zelf. De school dient dit vrijstellingenbeleid te verantwoorden aan de inspectie. Daarnaast moet de school ook aantonen dat de beroepscompetenties (werkprocessen en kerntaken) beheerst worden. De onderliggende taalvaardigheden horen daarbij.


4/1/2011 Is er een lijst of definitie die het begrip 'moderne vreemde taal' beperkt tot bepaalde talen? Ik heb in het Kwalificatiedossier van de betreffende opleiding alleen gevonden dat er voorkeuren worden uitgesproken voor bepaalde talen. Ook in het referentiedocument Talen in de kwalificatieprofielen, versie februari 2007 heb ik geen informatie gevonden.

Het begrip ‘moderne vreemde talen’ wordt niet verder uitgewerkt. Wanneer in deel B van het kwalificatiedossier staat dat ‘een moderne vreemde taal’ beschreven wordt volgens het Europees Referentiekader, is het vervolgens aan de school om vast te stellen om welke moderne vreemde taal het dan gaat. Wel is het zo dat Engels voor niveau 4 in de nabije toekomst verplicht zal worden gesteld.