Veelgestelde vragen over examens en toetsen

 Hieronder vindt u de veelgestelde vragen over examens en toetsen.

Tip: zoekt u een specifieke veelgestelde vraag? Gebruik dan de zoekfunctie Ctrl-F en vul vervolgens uw zoekterm in.

 


07/07/2016 In de brief van de bewindspersonen aan de Tweede Kamer van 14 juni 2016 is aangekondigd dat voor studenten in de entreeopleiding en mbo-2 waarvoor 2F niet haalbaar is, een 2A niveau voor Nederlands wordt geïntroduceerd. Wat betekent dit?

In de toekomst zal worden gewerkt met een 2A normering voor Nederlands. Dat betekent dat elke student het 2F examen Nederlands maakt, maar dat het examen voor studenten in de entreeopleiding en mbo-2 wordt genormeerd op zowel 2F als 2A niveau. Vervolgens wordt in overleg tussen de instelling en de student bepaald welk resultaat wordt overgenomen. Er wordt nog bezien welke regels hiervoor worden gesteld. Dit is dus anders dan bij rekenen, waar een apart 2A examen kan worden afgenomen.

Om het voor studenten mogelijk te maken om ook daadwerkelijk te diplomeren op basis van examens op 2A niveau is een wetswijziging nodig. Het Wetsvoorstel differentiatie exameneisen taal en rekenen zal later dit jaar naar de Tweede Kamer worden gestuurd en treedt vermoedelijk in werking in schooljaar 2018-2019. Tot dan wordt cijferdifferentiatie toegepast voor studenten in mbo-2. Bij studenten in de entreeopleiding die meedoen aan het centraal examen 2F wordt ook cijferdifferentiatie toegepast.


07/07/2016 In artikel 3b van het EKB staat dat het mogelijk is om een vrijstelling te geven voor afzonderlijk het centraal examen of het instellingsexamen. Mag een examencommissie studenten ook vrijstelling geven voor onderdelen van het instellingsexamen? Dus alleen voor schrijven, spreken of gesprekken voeren?

Nee, dat mag niet. Artikel 3b heeft het over 'vrijstelling voor een examenonderdeel' of 'vrijstelling van het instellingsexamen'. In de toelichting (Wijziging WEB, 23 april 2012) staat: 'Een dergelijke vrijstelling voor het examenonderdeel Nederlandse taal kan verkregen worden voor het gehele examenonderdeel of voor een deel ervan (het centraal examen Nederlandse taal dan wel het instellingsexamen Nederlandse taal)'. Hieruit blijkt dat 'een deel ervan' moet worden uitgelegd als centraal examen (CE) of instellingsexamen (IE). De woorden 'dan wel' geven geen ruimte voor andere mogelijkheden.


07/07/2016 In de memorie van toelichting van 23 april 2012 wordt bij het toekennen van vrijstellingen gesproken over een 'ruimere discretionaire bevoegdheid van examencommissies'. Wat betekent dit?

In de toelichting staat in de zin erna (Stb 2012, 217 p.46): 'Bij de vrijstelling van het instellingsexamen van het onderdeel Nederlandse taal heeft de examencommissie net zoals bij het instellingsexamen van de overige examenonderdelen een ruimere discretionaire bevoegdheid, met dien verstande dat de vereisten uit het eerste lid van artikel 3b van toepassing zijn. Dit betekent dat de examencommissie bij de afweging over vrijstelling van het instellingsexamen van het onderdeel Nederlandse taal dezelfde vereisten in acht dient te nemen als de eisen die gelden voor de vrijstelling van het gehele examenonderdeel Nederlandse taal, maar dat er aan de examencommissie een ruime beoordelingsvrijheid toekomt'. De examencommissie heeft een ruime beoordelingsvrijheid bij de vraag of een instellingsexamen qua inhoud zou moeten leiden tot een vrijstelling.


07/07/2016 Studenten in de entreeopleiding hoeven nog niet mee te doen aan de verplichte centrale examinering. Mag een school ervoor kiezen om helemaal geen Nederlands of rekenen te examineren in de entreeopleiding?

Nee, dat mag niet. Op grond van artikel 7.4.3 van de WEB strekt het examen van een beroepsopleiding zich uit over de kwalificatie en een of meer keuzedelen. Onderdeel van de kwalificatie zijn ook Nederlands en rekenen en daarom moet dit dus worden geëxamineerd.


03/06/2016 Hoe zit het met de vermelding van de verschillende soorten examens (3F, 3ER, 2F, 2ER, 2A, 2A-ER) op de resultatenlijst?

Op de resultatenlijst wordt voor mbo-4 bij het niveau vermeld: 3F, 3ER. Vanaf 2016-2017 zal voor de mbo-2 worden vermeld: 2F of 2ER en voor mbo-3: 2F of 2ER (of als een student op mbo-2 of -3 examen heeft gedaan op een hoger niveau: 3F of 3ER). Het 2A en 2A-ER examen zijn in 2016-2017 nog pilotexamens, dus een extra kans. Het cijfer mag extra op de resultatenlijst of op een aparte bijlage worden vermeld.
Voor de entreeopleiding geldt dat het resultaat op een bijlage bij de resultatenlijst kan worden vermeld of apart op de resultatenlijst.


03/06/2016 Blijft het zo dat het 2A-examen geen recht geeft op doorstroom naar niveau 3, nu het resultaat niet meetelt voor diplomering?

Nee, nu het diploma behaald kan worden ongeacht het resultaat voor rekenen, kan een student ook met een 2A-examen doorstromen naar niveau 3. Echter, omdat het 2A examen in 2016-2017 nog geen wettelijke status heeft moeten studenten mbo-2 in dat studiejaar ook altijd een 2F examen afleggen om te kunnen diplomeren.


03/06/2016 Heeft het nog wel zin om studenten aan een 2A of 2A-ER examen mee te laten doen?

De 2A en 2A-ER examens zijn bedoeld voor studenten in de entreeopleiding en mbo-2 die niet in staat zijn het 2F-examen te maken. Dat blijft zo. Zolang het 2A examen een pilot is moeten studenten op mbo-2 echter ook in elk geval één keer het 2F examen afleggen en dat cijfer komt op de resultatenlijst. Het cijfer voor het 2A of 2A-ER examen mag extra op de resultatenlijst of op een aparte bijlage worden vermeld. Voor de entreeopleiding geldt dit niet omdat hier nog geen verplichte centrale examinering plaatsvindt, daar kan het resultaat altijd op een bijlage bij het diploma worden vermeld of apart op de resultatenlijst.


23/11/2015 Dit schooljaar (2015–2016) wordt cijferdifferentiatie toegepast voor Nederlandse taal 2F voor mbo-2 en de entreeopleiding. Wordt deze cijferdifferentiatie ook toegepast op de cijfers voor de pilotexamens Nederlandse taal 2F die in 2014 -2015 (laatste pilotjaar) zijn gemaakt?

Er kan (helaas) geen sprake zijn van cijferdifferentiatie voor pilotexamens die vorig jaar zijn afgelegd. Op basis van de regels van vorig jaar is een 5 een 5, en een 6 een 6. De wet- en regelgeving voorzag toen niet in een mogelijkheid tot cijferdifferentiatie. Ook de wet- en regelgeving zoals die er voor dit jaar komt, voorziet niet in het met terugwerkende kracht toepassen van de cijferdifferentiatie op de pilotexamens. De cijferdifferentiatie geldt dus niet voor de vorig jaar afgenomen pilotexamens.

Aanvullend: mag er wel cijferdifferentiatie worden toegepast op de cijfers voor de instellingsexamens Nederlandse taal die vorig studiejaar zijn afgenomen?

Ja, daar mag het wel voor, als de resultaten voor het instellingsexamen dan dit studiejaar (opnieuw) worden vastgesteld, inclusief het extra cijferpunt. Alleen de resultaten voor de pilotexamens zijn vorig jaar vastgesteld, of moeten worden vastgesteld op basis van de regels die vorig jaar golden, en daar is geen ruimte voor de cijferdifferentiatie.


04/11/2015 Moeten studenten nog rekenonderwijs volgen, als zij het rekenexamen hebben gemaakt? De school moet immers aan de norm voor de onderwijstijd voldoen? Of mag dat juist niet, omdat deze onderwijstijd (rekenles) geen opleidingsdoel meer heeft?

Als studenten aan de eisen voor rekenen hebben voldaan, hoeven zij geen rekenles te volgen. Indien de school hierdoor een aangepast (verkort) programma aanbiedt, kan de student naar rato nog steeds voldoen aan de BOT (begeleide onderwijstijd). Deze student kan dan ook eerder zijn diploma halen of een verdiepend programma krijgen. Indien de school geen verkort programma aanbiedt, zal de school in een andere vorm de student voldoende interessant en intensief programma moeten aanbieden. Bijvoorbeeld door de student op een hoger rekenniveau les te geven, zodat de invulling zinvol is. Dan zou de student ook op een hoger niveau examen kunnen doen, wat een pre op de resultatenlijst is. Een onderwijsprogramma verplicht laten volgen terwijl al een positief resultaat behaald is, is niet doelmatig. De school mag de student, als deze achter loopt bij andere vakken, ook op een andere manier de uren BOT laten invullen (bijvoorbeeld bijles of andere extra opdrachten in het kader van de verdieping).


27/10/2015 Het rekenexamen telt niet meer mee in de slaag-zakbeslissing. Moeten de studenten dan nog wel examen doen?

Ja, alle studenten moeten het centraal examen rekenen doen. Dat geldt voor studenten in mbo-4 vanaf het studiejaar 2015-2016 en voor studenten in mbo-2 en mbo-3 vanaf het studiejaar 2016-2017. Over centrale examinering in de entreeopleiding volgt later meer informatie.


27/10/2015 Klopt het dat het resultaat op de resultatenlijst vermeld dient te worden, ook als het een onvoldoende betreft? Moet daarbij vermeld worden dat het een resultaat betreft dat nog niet meetelt voor diplomering?

Ja, het klopt dat het resultaat vermeld moet worden op de resultatenlijst vanaf het moment dat de centrale examens zijn ingevoerd, ook als het een onvoldoende is. Nee, er hoeft niet bij te staan dat het een resultaat is dat niet meetelt voor diplomering. Dit geldt voor 3F vanaf 2015-2016 en voor 2F vanaf 2016-2017. Voor de entreeopleiding geldt dat het resultaat op een bijlage bij de resultatenlijst kan worden vermeld.


27/10/2015 Wanneer gaat het rekenexamen in het mbo meetellen voor diplomering?

Het rekenexamen in het mbo gaat pas meetellen nadat de rekentoets in het gehele vo is gaan meetellen voor diplomering. Daarbij wordt gedacht aan een periode van vier jaar nadien. Mochten de resultaten er aanleiding toegeven, dan kan dit ook eerder zijn. Hierover zal dan tijdig worden gecommuniceerd.


27/10/2015 Is het rekenexamen weer een pilotexamen zolang het niet meetelt of is het een centraal examen?

Het rekenexamen is vanaf studiejaar 2015-2016 voor niveau 4 een centraal examen. Voor de entreeopleidingen en mbo-2 en -3 is het rekenexamen in studiejaar 2015-2016 nog een pilotexamen. Vanaf studiejaar 2016-2017 is het voor deze niveaus ook een centraal examen.


27/10/2015 Een mbo-4 student heeft op het pilotexamen rekenen in 2014-2015 een 5 of lager behaald. Moet deze student alsnog dit studiejaar een centraal examen doen?

Nee, studenten die in het jaar voorafgaand aan invoering van het centrale examen een pilotexamen rekenen hebben gedaan, hoeven dit examen niet over te doen, ongeacht het resultaat. Dit geldt ook voor mbo-3 studenten die in studiejaar 2015-2016 een pilotexamen maken en die diplomeren in studiejaar 2016-2017. Wel blijft staan dat het examen in de tweede helft van de opleiding gedaan moet zijn.


27/10/2015 Hoe komt de slaag-zakregeling voor Nederlands en Engels eruit te zien?

Voor mbo-4 geldt zolang rekenen niet meetelt, dat voor Nederlands en Engels ten minste een 5 en een 6 moet zijn behaald (in willekeurige volgorde).
Voor mbo-2 en -3 geldt dat voor Nederlands ten minste een 5 moet zijn behaald.


27/10/2015 Is het voornemen nog steeds om twee diploma’s in te voeren voor de mbo-2 opleidingen?

Hier wordt later nog op terug gekomen.


27/10/2015 Blijft het voornemen om twee soorten diploma’s af te geven voor de entreeopleiding? Zo ja, hoe zit het dan met doorstroomrecht naar mbo 2?

Hier wordt later op teruggekomen.


27/10/2015 Hoe zit het met het vrijstellingenbeleid. Blijft dat zoals het was, dus gebaseerd op cijfers die niet meetellen, maar wel ten minste een 6 om vrijstelling te kunnen krijgen in vervolgopleidingen. En wanneer de diplomeringsdatum van de nieuwe opleiding niet meer dan twee jaar na diplomering van de oude opleiding is gepland?

Ja, het vrijstellingenbeleid blijft gelijk. De vrijstellingsregeling wordt beschreven in het Examen- en kwalificatiebesluit beroepsopleidingen WEB.


27/10/2015 Is het nog steeds zo dat studenten pas na de helft van de opleiding, of bij opleidingen van twee jaar of korter in het laatste jaar, mee mogen doen met het rekenexamen?

Ja, deze regel blijft gehandhaafd in het Examen- en kwalificatiebesluit beroepsopleidingen WEB.


27/10/2015 Is het nog steeds zo dat een student die een 2F-examen heeft behaald op het vmbo, in mbo-2 en -3 opnieuw een 2F-examen moet maken, ook als hij de opleiding in twee jaar afrondt?

Ja, dit blijft zo.


27/10/2015 Hoe kunnen we deze nieuwe maatregelen rondom rekenen communiceren naar onze studenten?

Het CvTE heeft een flyer gemaakt die meegegeven kan worden aan studenten. Deze flyer is hier te vinden.


27/10/2015 In de brief staat dat het cijfer voor rekenen geen gevolgen heeft voor doorstroom naar het hbo. Geldt dit ook voor doorstroom naar de pabo?

Ja, dit geldt ook voor doorstroom naar de pabo.


28/09/2015 Stel, een mbo-student haalt voor Nederlands of rekenen een voldoende voor het pilotexamen in het laatste pilotjaar. Hij neemt dit cijfer in dezelfde opleiding mee als (deel van het) eindcijfer op zijn diploma. Kan hij vervolgens wel een vrijstelling krijgen als hij aan een andere opleiding begint, of kan dat niet omdat het cijfer gebaseerd is op een pilotexamen?

De student kan een vrijstelling krijgen op basis van dit cijfer. Het cijfer van het pilotexamen wordt in dit geval beschouwd als het cijfer voor het centraal examen.
Een cijfer op een pilotexamen kan worden meegenomen naar het diplomajaar binnen dezelfde opleiding. Als een student na het schooljaar waarin hij het pilotexamen heeft gemaakt overstapt naar een andere opleiding, kan hij het cijfer van het pilotexamen níet meenemen.

Voorbeeld 1: cijfer pilotexamen meenemen
Een mbo 3-student heeft het pilotexamen Nederlands 2F gemaakt in 2014-2015 en hiervoor een voldoende (= 6,0 of hoger) behaald.
Hij diplomeert in 2015-2016 binnen dezelfde opleiding, het cijfer voor het pilotexamen wordt gebruikt om het eindcijfer voor Nederlands vast te stellen.
Hij gaat vervolgens in 2016-2017 een andere mbo 3-opleiding volgen en diplomeert in 2017-2018. Hij kan vrijstelling voor Nederlands krijgen op basis van het totaalcijfer Nederlands. Het feit dat dit eindcijfer mede is bepaald door het cijfer voor het pilotexamen is niet relevant.

Voorbeeld 2: cijfer pilotexamen niet meenemen
Een mbo 3-student heeft het pilotexamen Nederlands 2F gemaakt in 2014-2015 en hiervoor een voldoende (= 6,0 of hoger) behaald. Hij diplomeert in 2014-2015 en start vervolgens in 2015-2016 met een andere mbo 3-opleiding. In dit geval kan hij het cijfer voor het pilotexamen niet meenemen en moet hij het centraal examen Nederlands maken.


17/08/2015 Mogen de examens Nederlands, rekenen en Engels ook in het buitenland worden afgenomen?

Het is niet mogelijk om in het buitenland een examen van een beroepsopleiding af te leggen. In de WEB en bijv. het Examen- en kwalificatiebesluit beroepsopleidingen WEB staan de bepalingen waaraan de examens van een beroepsopleiding moeten voldoen. Nu Nederlandse wet- en regelgeving territoriale werking heeft, en de werking daarvan dus beperkt is tot het grondgebied van (het Europese deel van) Nederland, kunnen examens die op grond van die wet- en regelgeving worden afgenomen niet in het buitenland worden afgenomen. Dit komt overeen met de Notitie Helderheid, thema 8, waarin staat dat examinering volgens de WEB geheel in Nederland dient te geschieden.


01/05/2015 Worden voor mbo 1 / entreeopleiding ook centrale examens Nederlands en rekenen ingevoerd?

Hier wordt later op terug gekomen.


10/03/2015 Studenten die gestart zijn in schooljaar 2011-2012 (niveau 4) zouden in schooljaar 2014-2015 kunnen diplomeren. Voor cohort 2011 geldt de ‘drie van de vijf’ uitslagregel. Daarnaast geldt voor Nederlands een cijfermatige uitslagregel vanaf augustus 2012. Moeten voor Engels nu ook cijfers gegeven worden voor cohort 2011?

In Artikel 18, zevende lid, van het Examen- en Kwalificatiebesluit staat dat op het examen van o.a. de middenkaderopleiding en specialistenopleiding, waarmee een aanvang is gemaakt vóór 1 augustus 2012, de artikelen 3 en 17 van het EKB van toepassing zijn zoals deze luidden voor 1 augustus 2012. Dus drie van de vijf aanhouden voor eisen Engels geformuleerd in deel B van een kwalificatiedossier.


10/03/2015 Wat zijn de precieze data waarop Nederlands, rekenen en Engels mee gaan tellen voor diplomering*?

  • Niveau 4: Nederlands telt mee bij diplomering vanaf 1 oktober 2014. Rekenen telt mee bij diplomering vanaf 1 oktober 2015**. Engels telt nu al mee, vanaf 1 oktober 2017 is centrale examinering verplicht.
  • Niveau 2 en 3: Nederlands telt mee bij diplomering vanaf 1 oktober 2015. Rekenen telt mee bij diplomering vanaf 1 oktober 2016** (2F of 2ER)***.
  • Entreeopleiding: Hierover volgt later meer informatie.

*Het gaat om de datum afgifte diploma.
**Studenten moeten een centraal examen hebben afgelegd, het resultaat heeft geen invloed op diplomering.
***Het 2A en het 2A-ER examen hebben in 2016-2017 nog geen wettelijke status. Studenten moeten daarnaast een 2F of 2ER examen afleggen.


28/01/2015 Mogen kandidaten bij het centraal examen gebruik maken van een beeldwoordenboek? Of een ander woordenboek?

Ja, dat mag. Standaard is een gewoon verklarend woordenboek Nederlands, maar de student die dat wenst mag kiezen voor een andere vorm, bijvoorbeeld een beeldwoordenboek, een speciaal woordenboek Nederlands als tweede taal of een woordenboek dat Nederlandse woorden omzet naar de thuistaal van de kandidaat. De examencommissie kan bepalen dat dit vooraf gemeld moet worden. Een digitaal woordenboek is niet toegestaan.


27/1/2015 Moet een docent bevoegd en/of bekwaam zijn voor het vak Nederlands om de beroepsspecifieke onderdelen uit het kwalificatiedossier (kd) te mogen beoordelen? Of mag dit ook een docent zijn die bevoegd is voor het 'beroeps'vak van het kd. Bijvoorbeeld; mag een docent electrotechniek het beroepsgerichte Nederlands uit deel C van het kd beoordelen?

Er bestaan geen bevoegdheidseisen voor het beoordelen van specifieke taalvaardigheden. De school is verantwoordelijk voor ‘bekwame’ beoordelaars. In het algemeen zal een ‘vakdocent’ goed in staat zijn om de onderliggende taaleisen bij een werkproces in deel C van het kd te beoordelen.


26/1/2015 Wat te doen met studenten die slechthorend zijn? Zij kunnen bij het instellingsexamen Nederlands spreken en gesprekken voeren toch nooit halen?

De kwalificatie-eisen zijn voor alle mbo-studenten gelijk, maar voor studenten met een beperking moeten aanpassingen in de wijze van examineren het mogelijk maken om het examen af te leggen. Dat geldt zowel voor het centraal examen als voor het instellingsexamen. Een handreiking voor de afname van het instellingsexamen bij studenten met een auditieve beperking is in juni gepubliceerd. Klik hier voor de link naar de handreiking en de voorbeeldexamens.


20/1/2015 Een havist stapt over naar een mbo 4-opleiding met als eindcijfer een voldoende voor Nederlands. Heeft hij recht op vrijstelling voor Nederlands mbo-4?

De examens in havo/vwo zijn vanaf 2013-2014 gekoppeld aan de referentieniveaus.
Studenten met een voldoende eindcijfer voor Nederlands op de havo of het vwo dat behaald is in 2014 of daarna, hebben recht op vrijstelling voor Nederlands, zowel voor het centraal examen als het instellingsexamen. Er mogen niet meer dan twee schooljaren zijn verstreken na het behalen van het havo-diploma.


22/1/2015 Een student mbo-4 heeft een onvoldoende op het pilotexamen Nederlands 3F in 2013-2014, namelijk een 5,3. Het eindcijfer is wel voldoende. Mag het cijfer voor het pilotexamen dan wel meetellen voor het eindcijfer? Dat is tenslotte voldoende.

Een voldoende resultaat op een pilotexamen in het laatste pilotjaar kan onder bepaalde voorwaarden worden meegenomen als resultaat op het centraal examen. Een 5,5 of hoger mag voor Nederlands 3F in studiejaar 2013-2014 als voldoende worden beschouwd.
Een onvoldoende resultaat op het pilotexamen in het laatste pilotjaar geeft de student dus geen recht op vrijstelling van deelname aan het centraal examen. Het (onvoldoende) resultaat kan ook niet worden meegenomen bij de totstandkoming van het resultaat voor het onderdeel Nederlands.


6/1/2015 Het resultaat voor Nederlands mbo-4 telt mee in de slaag/zak-regeling als de student diplomeert op of na 1 oktober 2014. Voor die datum hadden de resultaten van Nederlands nog geen invloed op het behalen van een diploma niveau 4. Gaat deze regeling ook gelden voor de kandidaten van niveau 2 en 3 in schooljaar 2015-2016? En blijft de datum van 1 oktober als uiterste datum voor het meetellen van de resultaten gelden?

Ja, dat geldt ook voor de andere studiejaren waarin het centraal examen voor het eerst gaat meetellen voor diplomering.


18/12/2014 Hoe worden de resultaten voor Nederlands op het diploma vermeld vanaf het moment dat het meetelt voor het diploma? Komen ook de cijfers voor de afzonderlijke taalvaardigheden van het instellingsexamen op het diploma te staan?

Voor Nederlands worden op de resultatenlijst bij het diploma het referentieniveau, de cijfers voor het centraal examen en het instellingsexamen en de eindwaardering (dat is het afgeronde gemiddelde van het cijfer voor het centraal examen en het cijfer voor het instellingsexamen) vermeld. De onderliggende resultaten van het instellingsexamen komen niet op de resultatenlijst bij het diploma te staan.

Zie hiervoor: Regeling diplomamodel mbo


8/12/2014 Er zijn niveau 4-studenten die worden ingeschreven in een kwalificatiedossier van 2009, maar die gestart zijn na augustus 2012. Gelden voor deze studenten de generieke eisen Engels en bijbehorende slaag/zak-regeling zoals die voor cohort 2012 geldt?

Ja, dit geldt voor alle studenten die gestart zijn vanaf studiejaar 2012-2013.


8/12/2014 Mbo 4-studenten die in schooljaar 2011-2012 met een vierjarige opleiding zijn gestart, diplomeren in schooljaar 2014-2015. Als zij vertragen en pas diplomeren in 2015-2016, krijgen ze te maken met de met de slaag/zak-regeling voor Nederlands, rekenen en Engels. Voor deze studenten (cohort 2011) gold echter de regeling 3 van de 5 vaardigheden voldoende voor Engels en voor Nederlands en rekenen minimaal een 5 en een 6. Welke regeling moet ik aanhouden?

Voor deze studenten kunt u aanhouden: 3 van de 5 vaardigheden voldoende voor Engels , voor Nederlands ten minste een 5. Voor rekenen geldt dat studenten een centraal examen moeten hebben afgelegd, het resultaat heeft geen invloed op diplomering.


1/12/2014 In de brief van 2 juni 2014 van de minister over ‘Ruim baan voor vakmanschap’ staat: ‘Ik ga scholen verplichten om voor alle opleidingen gebruik te maken van bij gecertificeerde examenleveranciers ingekochte examens of om hun gezamenlijk of individueel ontwikkelde examens extern te laten valideren. Deze wettelijke verplichting wil ik per 1 augustus 2016 laten ingaan, gelijktijdig met de beoogde datum van implementatie van de herziene kwalificatiestructuur...'. Heeft deze verplichting ook betrekking op de instellingsexamens Nederlands en Engels?

Ja, dat klopt. Hiermee worden ook de instellingsexamens Nederlands en Engels bedoeld.


27/10/2014 Welke vrijheid heeft de examencommissie om een besluit te nemen over het al dan niet verlenen van een vrijstelling?

Als een student een verzoek tot vrijstelling indient, moet de examencommissie dit verzoek in behandeling nemen. De examencommissie toetst in dat geval of aan de voorwaarden voor vrijstelling is voldaan. Is dat zo, dan heeft de student recht op vrijstelling. In het geval waarin een student dus voldoet aan de eisen voor het verkrijgen van de vrijstelling, mag de examencommissie dat niet weigeren.


21/10/2014 Kan een niveau 4-student (ook) deelnemen aan een 2F examen? Reden: het is onzeker of deze student het mbo 4-diploma gaat halen. Mogelijk zal hij ‘afstromen’ naar een mbo 3-opleiding. Voor de zekerheid wil hij een 'niveau 3-garantie' krijgen door deel te nemen aan het 2F examen.

Het is toegestaan om een mbo 4-student een examen op 2F (als extraatje) aan te bieden. Het is wel zo dat de instelling dit zelf moet (kunnen) organiseren. De instelling kan dus niet verplicht worden tot het aanbieden van een dergelijke toets. Daarnaast is het raadzaam om de deelnemer er wel op te wijzen dat dit ‘extra’ is en dat met deze toets dus geen niveau 4-diploma kan worden verkregen. Het is wel zo dat ook voor de niveau 3-opleiding geldt dat het examen in de laatste helft van de opleiding moet zijn afgenomen (of in het laatste jaar bij opleidingen van twee jaar of korter).


11/9/2014 Een leerling heeft in juni 2014 op de havo de rekentoets 3F behaald (6). Binnen twee jaar rondt zij onze mbo 4-opleiding af. Krijgt zij een vrijstelling voor rekenen?

Deze student kan een vrijstelling krijgen voor rekenen op basis van de behaalde 6 op de havo. Zie ook ons servicedocument over vrijstellingen.


27/8/2014 In het Servicedocument Vrijstellingen staat het volgende: 'Vrijstelling op basis van een voldoende resultaat op het pilotexamen (artikel 19 EKB). Een student kan onder bepaalde voorwaarden vrijgesteld worden van het centraal examen op basis van het resultaat op het pilotexamen. Deze voorwaarden zijn: a. Het pilotexamen heeft plaatsgevonden in de tweede helft van de opleiding; b. Het pilotexamen heeft plaatsgevonden in het laatste studiejaar voorafgaande aan het studiejaar waarin centrale examinering voor de eerste maal plaatsvindt.' Betekent dit dat het resultaat van een pilotexamen niet twee maar slechts één jaar geldig is?

Dat klopt inderdaad. Het resultaat van het pilotexamen is maar één jaar geldig, namelijk in het jaar dat het centraal examen voor het eerst wordt afgenomen. Mocht een student echter vertragen, dan blijft het resultaat op het pilotexamen wel geldig. Dus een niveau 4-student die in 2014/2015 voor het pilotexamen rekenen 3F een voldoende haalt, kan vrijstelling krijgen van het centraal examen bij diplomering in 2015/2016. Mocht hij echter door omstandigheden vertragen, dan blijft de vrijstelling geldig in het jaar erna. Maar een student kan niet op basis van een voldoende voor het pilotexamen in 2014/2015 een vrijstelling krijgen wanneer hij bijvoorbeeld een nieuwe opleiding gaat doen en daarvoor diplomeert in 2016/2017.


10/7/2014 In de regelgeving staat dat de examinering van het CE pas in de tweede helft van de opleiding mag plaatsvinden. Bij opleidingen korter dan 24 maanden moet dit in de laatste 12 maanden van de opleiding plaatsvinden. Geldt dit ook voor 1-jarige niveau 4-opleidingen?

Voor 1-jarige niveau 4-opleidingen geldt ook dat het examen gedurende dat hele jaar mag worden afgenomen.


24/6/2014 Klopt het dat een eenmaal verleende vrijstelling blijft gelden, ook als de student langer over de opleiding doet dan twee jaar?

Dit is algemene regelgeving die in de WEB is terug te vinden. Een eenmaal behaalde voldoende in een opleiding blijft geldig tot het eind van de opleiding. Dit geldt voor alle vakken en dus ook voor de centrale examens Nederlands en rekenen. Voorwaarde voor een vrijstelling bij Nederlands en rekenen is dat het centraal examen of instellingsexamen (Nederlands) is gedaan in de tweede helft van de opleiding (of bij opleidingen van twee jaar en korter in de laatste twaalf maanden). Daarbij wordt uitgegaan van de reguliere studieduur, zoals vermeld in het kwalificatiedossier of in de onderwijsovereenkomst. De geldigheidsduur heeft alleen betrekking op vrijstellingenbeleid.


16/6/2014 Kan een student voor wie Nederlands niet de moedertaal is, extra tijd krijgen bij de afname van het centraal examen Nederlands of rekenen?

Ja, een deelnemer met onvoldoende beheersing van de Nederlandse taal, voor wie Nederlands niet de moedertaal is en die niet langer dan zes jaar onderwijs in Nederland heeft gevolgd (inclusief het studiejaar waarin hij het examen aflegt), kan bij de centrale examens Nederlands en rekenen ten hoogste dertig minuten tijdsverlenging krijgen.


15/5/2014 Voor welke cohorten is deelname aan de centrale examens verplicht?

Voor mbo 4-studenten die op of na 1 augustus 2010 met de opleiding zijn gestart, is deelname aan de centrale examens Nederlands en rekenen verplicht.

  • CE Nederlands 3F vanaf studiejaar 2014-2015
  • CE rekenen 3F vanaf studiejaar 2015-2016

Voor mbo 2- en mbo 3-studenten, die op of na 1 augustus 2012 met de opleiding zijn gestart, is deelname aan de centrale examens Nederlands en rekenen verplicht.

  • CE Nederlands 2F vanaf studiejaar 2015-2016
  • CE rekenen 2F vanaf studiejaar 2016-2017

Voor studenten van entreeopleidingen is deelname aan de centrale examens nog niet verplicht, hier wordt Nederlandse taal en rekenen geëxamineerd middels instellingsexamens (het centraal examen kan hiervoor gebruikt worden).

Voor mbo 4-studenten, die op of na 1 augustus 2014 met de opleiding zijn gestart, is deelname aan de centrale examens Engels verplicht.

  • CE Engels vanaf studiejaar 2017-2018

14/5/2014 Hoe moet het resultaat voor Engels (mbo 4) vermeld worden op de resultatenlijst bij het diploma?

In de kolom bij ‘taalbeheersingsniveau’ komen de wettelijk vereiste generieke ERK-niveaus te staan: bij luisteren, lezen B1, bij gesprekken voeren, spreken, schrijven A2. In de kolom ‘resultaat’ komt het eindcijfer te staan.


24/9/2013 Een student kan vrijstelling krijgen voor het CE Nederlands op basis van een voldoende op het pilotexamen in het studiejaar voorafgaand aan de invoering van het CE. Wordt met een voldoende hier een 5,5 of een 6 bedoeld?

Voor het verlenen van een vrijstelling op basis van een resultaat in het laatste pilotjaar geldt 6,0 of hoger als voldoende. Uitzondering hierop is dat voor het resultaat voor Nederlands 3F in 2013-2014 (laatste pilotjaar Nederlands 3F) 5,5 of hoger als voldoende geldt.
En wat als de student voor het pilotexamen een 5,3 scoort en bij het CE een 4,5 haalt?
In dat geval telt de 4,5 als resultaat. Dit cijfer kan gecompenseerd worden door het resultaat op het instellingsexamen. In dit geval geldt dus niet langer het resultaat op het pilotexamen!


6/6/2013 Het centraal examen Nederlands mag pas afgenomen worden wanneer studenten in de tweede helft van hun opleiding zitten. Geldt dit ook voor het instellingsexamen Nederlands?

Voor het tijdstip van examinering van de verschillende taalvaardigheden van het instellingsdeel Nederlands is geen regelgeving. De instelling kan zelf bepalen op welk moment afname hiervan plaatsvindt.


28/5/2013 In de brief van de minister van 24 april 2013 aan de mbo-instellingen staat dat het vanaf studiejaar 2013-2014 verplicht is om aan studenten een bewijs van de behaalde resultaten op de pilotexamens uit te reiken. Hoe moet dan bewijs eruit zien?

Deze verplichting is niet formeel. De scholen kunnen ervoor kiezen om een bewijs van de resultaten van het pilotexamen mee te geven. Voor het bewijs is een format beschikbaar waarin ook de eisen vermeld staan waaraan moet worden voldaan. U kunt dit format downloaden op de website van het Steunpunt taal en rekenen mbo: http://bit.ly/bewijsstuk. Het bewijs waarop de resultaten voor de examens Nederlands en rekenen in de pilotfase worden vermeld, kan als afzonderlijk document bij de resultatenlijst worden gevoegd. De resultaten kunnen ook op de resultatenlijst bij het diploma worden vermeld, mits ze in een aparte tabel staan en duidelijk is dat deze resultaten niet meetellen voor diplomering. Ze mogen dus nog niet worden meegenomen in de tabel met de resultaten op de kerntaken.
Aan instellingen wordt geadviseerd om ook aan studenten die niet aan de pilotexamens hebben deelgenomen, maar een ander instellingsexamen hebben afgelegd, een bewijs uit te reiken en daar dan duidelijk op aan te geven dat de student heeft deelgenomen aan een instellingsexamen en niet aan een pilotexamen van Cito.


25/10/2012 Wanneer een student in de tweede helft van zijn opleiding examen heeft gedaan in Nederlands en rekenen blijven de resultaten dan geldig tot het eind van zijn opleiding, ook wanneer hij vertraging oploopt en er daardoor meer dan twee jaar verstrijken tussen het moment van examineren en de diplomering?

Het antwoord hierop is ja. Het gaat hier om artikel 7a Moment van afname centraal examen. In de toelichting op artikel 7a van het Examen- en kwalificatiebesluit is aangegeven dat de studieduur kan blijken uit de met de student gesloten onderwijsovereenkomst of het voor de student geldende opleidingsprogramma. Het bepalen van de afnamemomenten voor de centrale examinering gebeurt bij aanvang van de opleiding. Een student hoeft bij een voldoende resultaat nooit twee keer binnen één opleiding hetzelfde examen te doen. Let op: deze regelgeving gaat in op het moment dat centrale examens worden afgenomen.


25/10/2012 In het Staatsblad 2012 nr. 217 is het 'Besluit van 23 april 2012 tot wijziging……de beroepsgerichte kwalificatiestructuur' opgenomen. Volgens artikel 19 lid 2 krijgt een student die deelneemt aan een pilotexamen in het laatste studiejaar voorafgaand aan het studiejaar waarin centrale examinering voor het eerst plaatsvindt vrijstelling van het centraal ontwikkeld examen wanneer a) dit overeenkomstig artikel 7a is afgenomen en b) voor dit pilotexamen ten minste het cijfer 6 is behaald. Onze vraag: Wordt hier bedoeld het cijfer 6 na afronding?

Ja, het gaat hier om het cijfer 6,0 of hoger. Als uitzondering geldt voor een resultaat behaald in 2013-2014 (laatste pilotjaar Nederlands) 5,5 of hoger als voldoende.

Let wel: het gaat hier om artikel 19 lid 2. De uitslagregel wordt op basis van artikel 14 15 en 17 bepaald. In artikel 14 wordt bepaald dat zowel het instellingsexamen als het centraal examen moet worden uitgedrukt in een cijfer met één decimaal achter de komma. De eindwaardering wordt wel uitgedrukt in een geheel cijfer.


3/4/2012 Welke regels gelden wanneer een student zich inschrijft voor een opleiding waarbij het crebonummer eindigt op een ‘0’? De regels bij de inschrijving of de regels die gelden op het moment van overschrijven naar een specifieke uitstroom binnen hetzelfde dossier?

De regelgeving die geldt bij de start van de opleiding is in dit geval leidend. De overstap naar een crebonummer eindigend op een ‘1’ (uitstroom van hetzelfde ‘0’ dossier) speelt hierbij geen rol.


23/1/2012 In de brief van de minister aan de mbo-instellingen van 9 januari jl. wordt gesteld dat vrijstelling (onder voorwaarden) mogelijk is voor mbo-studenten die een havo- of vwo-opleiding hebben afgerond. Het havo- en vwo-examen Nederlands hebben echter een andere vorm dan het mbo-examen Nederlands. Is het dan toch mogelijk om vrijstelling voor een deel van het mbo-examen Nederlands te geven (alleen het instellingsdeel of alleen het CE-deel)?

Nee, dat is niet mogelijk. Een student die vanaf 2014 een havo- of vwo-examen Nederlands met minimaal een 6 heeft afgesloten en binnen twee studiejaren een mbo-opleiding afrondt met hetzelfde niveau kan alleen een vrijstelling krijgen voor het hele examen Nederlands. Vanaf schooljaar 2013-2014 zijn de examens Nederlands in havo en vwo gekoppeld aan de referentieniveaus. Eerder behaalde resultaten in havo of vwo geven geen recht op vrijstelling.